LSO-Cuối năm 2009, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 2204/QĐ-UBND phê duyệt dự án đầu tư hỗ trợ người dân miền núi trồng rừng thay thế nương rẫy tỉnh Lạng Sơn và giao cho Chi cục Kiểm lâm làm chủ đầu tư. Đây là một nội dung mới của dự án trồng rừng 661, không chỉ có ý nghĩa quan trọng về kinh tế mà còn có tác động rất lớn về mặt xã hội, môi trường sinh thái.
Lạng Sơn có hàng nghìn hộ gia đình định cư trên đất lâm nghiệp và đất rừng. Trong quá trình sinh sống, nhiều hoạt động sản xuất đã có ảnh hưởng trực tiếp tới rừng, trong đó tập quán canh tác nương rẫy tác động mạnh tới hoàn cảnh rừng. Theo số liệu thống kê ban đầu của Chi cục Kiểm lâm Lạng Sơn, đến nay toàn tỉnh có khoảng 8.483ha nương rẫy nằm trên đối tượng quy hoạch cho lâm nghiệp.
Chăm sóc vườn ươm phục vụ cây giống cho trồng rừng - Ảnh: Thế Bảo
Canh tác nương rẫy là một tập quán của đồng bào vùng cao, góp phần giải quyết nhu cầu lương thực tại chỗ, nhưng đây cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng làm suy giảm diện tích rừng. Căn cứ vào thực trạng sản xuất nương rẫy trong một số năm qua trên địa bàn toàn tỉnh, cho thấy việc canh tác nương rẫy chủ yếu theo hình thức tự phát, thiếu định hướng, nên diện tích bị xói mòn, thoái hóa sau nương rẫy tăng lên, năng suất cây trồng thấp và giảm dần, dẫn đến canh tác không bền vững. Tình trạng phát rừng làm nương rẫy gây suy giảm khả năng phòng hộ bảo vệ môi trường và là một trong những nguyên nhân lớn gây nên lũ lụt, sạt lở đất vào những tháng mùa mưa, gây cháy rừng vào những tháng mùa khô. Đây cũng là một trong những yếu tố hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế xã hội bền vững của các địa phương trong tỉnh.
Để giúp người dân miền núi thay đổi tập quán canh tác thiếu bền vững và kém hiệu quả trên đất dốc; tạo điều kiện về nguồn vốn cho nhân dân chuyển đổi nương rẫy trên đất lâm nghiệp sang trồng rừng, căn cứ vào các văn bản hướng dẫn của Trung ương, ngày 11/3/2009, UBND tỉnh đã có văn bản chỉ đạo ngành chuyên môn xây dựng dự án hỗ trợ người dân miền núi trồng rừng thay thế nương rẫy và đến ngày 5/11/2009 UBND tỉnh đã có Quyết định phê duyệt dự án.
Người dân Văn Lãng chăm sóc rừng keo
Ông Hoàng Quang Chinh, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm cho biết: Đối tượng được lựa chọn chuyển đổi sang trồng rừng là trên 8.000 ha nương rẫy phân bố trên địa bàn 95 xã của 10 huyện, thành phố, trong đó 8.078ha rừng sản xuất và 405ha rừng phòng hộ. Các hộ tham gia dự án sẽ được hưởng suất đầu tư tương tự như suất đầu tư của các nội dung trong dự án trồng rừng 661, có nghĩa là đối với trồng rừng hỗ trợ sản xuất, suất đầu tư sẽ là 2 triệu đồng/ha và 10 triệu đồng/ha đối với chuyển đổi sang trồng rừng phòng hộ. Ngoài ra các hộ gia đình tham gia dự án còn được hỗ trợ gạo với mức không quá 700 kg/ha/năm, thời gian hỗ trợ từ 3-5 năm. Đây có thể coi là một mức hỗ trợ khá lớn, đảm bảo được đời sống của các hộ gia đình chuyển đổi nương rẫy sang trồng rừng, thúc đẩy phong trào trồng rừng phát triển nhanh và bền vững.
Theo lộ trình, trong năm 2010 dự án trồng rừng thay thế nương rẫy sẽ chuyển đổi 1.000 ha nương rẫy thành rừng trồng, trong đó 450 ha rừng phòng hộ, còn lại là rừng sản xuất. Ông Chinh cho biết: Mọi công tác chuẩn bị, hiện nay đã cơ bản hoàn tất, sắp tới Ban quản lý dự án sẽ tiến hành họp và triển khai cụ thể, nghiêm túc. Ông Chinh khẳng định: Đây là một chính sách hợp lòng dân, giải quyết vấn đề lương thực, tạo điều kiện cho người dân trồng rừng, thay đổi tập quán canh tác. Không chỉ có ý nghĩa lớn về mặt kinh tế mà dự án còn có nhiều tác động tích cực về mặt xã hội, môi trường sinh thái. Đồng thời với đó, dự án trồng rừng thay thế nương rẫy cũng sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án trồng rừng 661, góp phần cùng với cả nước hoàn thành dự án 5 triệu ha rừng.