LSO-An toàn thực phẩm bao giờ cũng là mối bận tâm của không chỉ người nội trợ, mà còn là nỗi lo thường trực của tất cả mọi người trong xã hội. Trên địa bàn Lạng Sơn, những trường hợp bị ngộ độc thực phẩm tuy ít xảy ra, nhưng nguy cơ ngộ độc thực phẩm không phải là không đáng lo ngại và trên thực tế, ngay trong quý I năm 2010, ở Tràng Định đã có 4 người bị ngộ độc do ăn thịt lợn ướp muối.
Thời gian qua, các phương tiện truyền thông đại chúng đã đưa tin: Sữa không đảm bảo chất lượng, thực phẩm có chứa chất melamine, thực phẩm tươi sống có chứa chất bảo quản, kẹo phát sáng có chất gây ung thư, và cả tình trạng sử dụng thuốc tăng trọng trong chăn nuôi ảnh hưởng xấu tới sức khỏe người tiêu dùng... Tất cả những vấn đề này đều hướng đến vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP), và định hướng cho người tiêu dùng biết cách phòng, tránh nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Tuy nhiên, trên thực tế, dù đã được cảnh báo nhiều nhưng xem ra ý thức tự bảo vệ sức khỏe của chính mình vẫn chưa được người tiêu dùng xem trọng. Theo tìm hiểu của chúng tôi về dịch vụ ăn uống tại một số chợ, quán vỉa hè ở Lạng Sơn, một điều dễ nhận thấy là ý thức của người bán lẫn người mua vẫn còn xem nhẹ vấn đề sức khỏe của bản thân và cộng đồng.
 |
| Các loại hoa quả được bày bán trước cổng chợ Chi Lăng - Ảnh: M.V.H |
Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) tỉnh cho biết, hiện ở Lạng Sơn có rất nhiều cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm, trong đó chỉ có một số ít cơ sở sản xuất chế biến có quy mô, hoặc siêu thị kinh doanh mặt hàng thực phẩm có đủ điều kiện VSATTP, còn lại hầu hết là sản xuất, chế biến tư nhân theo kiểu hộ gia đình, kinh doanh nhỏ lẻ. Do vậy, ngành chức năng rất khó kiểm soát thực phẩm bị ô nhiễm từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ. Trong năm 2010, Lạng Sơn sẽ thực hiện xã hội hóa các hoạt động đảm bảo VSATTP theo hướng chú ý nâng cao ý thức, trách nhiệm của người sản xuất, kinh doanh đối với sức khỏe của chính họ và người tiêu dùng bằng các biện pháp cam kết của chủ cơ sở sản xuất về việc đáp ứng đầy đủ điều kiện về VSATTP. Lãnh đạo Chi cục ATVSTP tỉnh cho rằng, vấn đề chính trong đảm bảo VSATTP vẫn là ý thức của người dân.
Tuy nhiên, vấn đề này hiện nay vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong khâu thực hiện. Ký cam kết thì chủ cơ sở cứ ký, còn việc làm thế nào để đảm bảo đủ điều kiện về VSATTP thì họ chưa hẳn đã chú trọng. Còn về phía người tiêu dùng, tuy đã được cảnh báo, nhưng cách phản ứng, tẩy chay hàng hóa thực phẩm không đảm bảo vệ sinh vẫn rất mờ nhạt. Bất cứ ai vào buổi cuối chiều chứng kiến cảnh bán và mua thức ăn chín ngoài đường phố ở cổng chợ Đông Kinh mới thấy rõ được vấn đề này, việc đảm bảo vệ sinh thực phẩm của cả người bán và người mua vẫn luôn trong tình trạng báo động. Cảnh bán thì cũng chỉ là những sạp hàng tự ghép hoặc trên những chiếc bàn ố bẩn, và bán ngay trên đường khi xe cộ vẫn đi lại tấp nập. Trên bàn bán hàng bày đủ thứ từ dao, thớt đến khăn lau... và họ cũng quên luôn nguyên tắc tối thiểu “đeo găng tay khi cầm thức ăn chín”. Vậy mà người tiêu dùng vẫn cứ mua! Khi đặt vấn đề này với một số khách hàng, mọi người đều cho rằng, mua trong chợ hay ngoài đường thì đều vậy cả và mua ở ngoài đường tiện hơn. Suy nghĩ này đã khẳng định, người tiêu dùng đang không chú ý bảo vệ sức khỏe của chính mình. Họ đã tự chấp nhận những vấn đề mà người bán hàng không đảm bảo đủ điều kiện về VSATTP.
 |
| Hàng quán ở lễ hội, nguy cơ mất VSATTP - Ảnh: Thúy Hường |
Ngoài ra, vấn đề ăn uống tự phát ở một số vỉa hè cũng đang là vấn đề đáng lo ngại. Người bán tự phát làm và bán, người mua mặc nhiên sử dụng mà không mấy bận tâm về chất lượng cũng như về vệ sinh của thực phẩm mình đang dùng. Trong việc này, như lãnh đạo Chi cục ATVSTP cho biết ở trên, công tác quản lý các quán hàng rong, quán hàng ở vỉa hè hiện gặp khó khăn. Tuy trong quý I vừa qua đơn vị đã tiến hành thanh, kiểm tra 1.768 cơ sở kinh doanh, sản xuất, chế biến thực phẩm, và cũng đã xử lý 140 cơ sở vi phạm về việc không đảm bảo đủ điều kiện VSATTP, nhưng con số này còn rất nhỏ so với tình hình thực tế. Khó khăn là vì ý thức VSATTP của người tiêu dùng cũng như của chủ các cơ sở kinh doanh, chế biết thực phẩm còn nhiều bất cập. Thiếu ý thức, trách nhiệm, không chấp hành về VSATTP vẫn còn phổ biến. Điều quan trọng nhất trong câu chuyện này là làm thế nào để các chủ cơ sở chủ động tham gia, tự giác chấp hành nghiêm về quy trình đảm bảo VSATTP.
Vừa qua, tại thành phố Lạng Sơn, trong lễ phát động “Tháng hành động vì chất lượng VSATTP”, Ban Chỉ đạo liên ngành về VSATTP tỉnh đã nêu rõ, bảo đảm chất lượng VSATTP là một trong những nhiệm vụ hết sức quan trọng, và công tác quản lý, đảm bảo VSATTP bước đầu đã đi vào nề nếp và đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Công tác thông tin tuyên truyền nhằm thay đổi nhận thức về VSATTP của một bộ phận người dân cũng đã có kết quả nhất định. Tuy vậy, Ban Chỉ đạo cũng khẳng định, mỗi người dân cần tự bảo vệ chính mình, nâng cao hơn nữa nhận thức về VSATTP để cuộc sống có chất lượng cao hơn.