LSO-Những năm qua, từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn, xây dựng cơ bản, chương trình 134, 135…, nhiều vùng nông thôn, nhất là các xã vùng sâu, vùng xa ở Lạng Sơn đã được đầu tư xây dựng các công trình nước sạch. Tuy nhiên, không ít những công trình này sau khi đưa vào sử dụng chưa lâu đã không phát huy được hiệu quả trong việc cải thiện, nâng cao điều kiện sinh hoạt của người dân.
Từ công trình nước sạch bỏ không...
Năm 2003, xã Trấn Ninh, huyện Văn Quan được đầu tư công trình nước sinh hoạt gồm 7 bể chứa nước đặt tại các thôn Còn Pù, Nà Chả, Nà Lắc (mỗi bể chừng 4m3) cùng 5km đường ống nhựa dẫn nước về các cụm dân cư để phục vụ nước sinh hoạt cho nhân dân. Công trình được bàn giao và đưa vào sử dụng, chưa kịp thỏa mãn niềm mong mỏi bấy lâu của bà con trong xã thì đã phải bỏ không. Và kể từ đó đến nay, người dân phải tự đào giếng, xây bể nhỏ, đặt ống dẫn từ các khe để có nước sinh hoạt.
 |
| Công trình nước sạch ở xã Trấn Ninh (Văn Quan) đã bị bỏ hoang nhiều năm nay. |
Anh Hoàng Văn Vinh, Chủ tịch UBND xã cho biết: Công trình nước sinh hoạt xã Trấn Ninh trị giá hơn 200 triệu đồng, được đầu tư từ nguồn vốn 135. Năm 2004, anh lên làm Chủ tịch UBND xã và được tiếp quản lại công trình này. Vào thời điểm đó, công trình đã không còn phát huy tác dụng, một phần do đặt ở vị trí khan hiếm nguồn nước, mặt khác do một bộ phận người dân thiếu ý thức đã đua nhau cắt, xén đường ống đem về nhà làm “của tư”. Theo anh Hoàng Văn Ong, người dân thôn Nà Chả thì trước đây khi triển khai xây dựng công trình, người dân không được tham góp ý kiến, đến khi công trình được hoàn thành thì chỉ có nước được vài ngày rồi tịt hẳn, thậm chí chiếc bể ở thôn Bản Hẻo còn chưa có nước bao giờ. Không trông đợi gì vào bể nước sạch, người dân mạnh nhà nào nhà ấy tự lo.
Hiện tại ở Trấn Ninh, những bể chứa nước thuộc công trình nước sạch kia vẫn rải rác trên các sườn đồi dù đã sứt sẹo, khô cong, song hầu hết đường ống dẫn nước đã không còn dấu tích. Và những ai có dịp “ghé thăm” những chiếc bể này sẽ không khỏi buồn lòng trước một công trình trị giá cả trăm triệu đồng mà tuổi thọ chỉ được tính bằng … ngày.
... Đến câu chuyện quản lý
Chuyện về công trình nước sạch ở Trấn Ninh chỉ là một trong số nhiều câu chuyện dở khóc dở cười về những công trình tiền triệu, tiền tỷ “sạch nước” chúng tôi được nghe, được thấy trong những lần đi công tác ở các xã vùng cao. Từ nguồn vốn Nhà nước và tài trợ của các tổ chức nước ngoài, những năm qua, hàng trăm công trình nước sạch đã được xây dựng ở các xã vùng sâu, vùng xa nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, góp phần đảm bảo sức khoẻ, nâng cao cuộc sống cho nhân dân. Song khá nhiều trong số này chỉ đưa vào sử dụng một thời gian ngắn đã xuống cấp, hư hỏng, thậm chí bỏ không, lãng phí tiền của mà người dân thì không được hưởng lợi.
Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết ngoài sự tác trách trong khảo sát, thi công ở một số công trình nước sinh hoạt dẫn tới chất lượng công trình không cao thì nguyên nhân khiến cho nhiều công trình không phát huy hiệu quả phải kể đến sự bất cập trong công tác quản lý ở cơ sở. Theo ông Trần Hoành Sơn, Giám đốc Trung tâm nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn, hiện trên địa bàn toàn tỉnh có khoảng 500 công trình cấp nước tập trung, được đầu tư từ các nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia 134, 135, 120, ADB, UNICEF.... Trong đó, riêng chương trình mục tiêu quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn từ 1999-2006 và 2009 đã xây dựng 163 công trình với tổng đầu tư 21 tỷ đồng.
Phần lớn các công trình nước sạch ở Lạng Sơn, sau khi thi công xong, được bàn giao cho xã và việc quản lý công trình dựa trên sự tự giác của cộng đồng là chính. Trong khi đó, ở nhiều nơi, ý thức của người dân chưa cao, thậm chí còn quan niệm: công trình Nhà nước cho không nên mặc sức sử dụng tuỳ tiện. Thế nên mới có chuyện người dân tự ý đào khoét đường ống, gây hư hại công trình. Và đến khi công trình xuống cấp, hư hỏng rồi thì với tâm lý “cha chung không ai khóc”, chẳng hộ nào đoái hoài, chính quyền địa phương thì đành “bó tay” và trông chờ cấp trên rót kinh phí sửa chữa.
Hiện nay, quản lý, khai thác hiệu quả công trình nước sạch đang là vấn đề bức thiết với nhiều tỉnh miền núi. Năm 2010, Trung tâm nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn sẽ tiến hành đánh giá lại hiện trạng cấp nước và vệ sinh môi trường trên địa bàn, trên cơ sở đó đề xuất việc thu phí đối với việc sử dụng công trình nước sạch. Trong chưa có nguồn kinh phí cho việc quản lý, duy tu, bảo dưỡng công trình thì việc quản lý, bảo vệ các công trình nước sạch vẫn trông chờ vào ý thức tự giác của người dân. Năm 2010, Lạng Sơn phấn đấu 75% dân cư nông thôn được dùng nước hợp vệ sinh. Bên cạnh xây mới công trình thì việc quản lý, khai thác tốt các công trình nước sạch đã được đầu tư sẽ góp phần không nhỏ vào việc đạt được mục tiêu này. Và tất nhiên hơn ai hết, người dân phải “cộng đồng trách nhiệm” trong công tác bảo vệ để những công trình phục vụ dân sinh phát huy hiệu quả lâu dài.
.png)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.png)